- 02166129745
- info@araco.ir
الکتروموتورهای صنعتی هنگام کارکرد عادی جریان مشخصی مصرف می‌کنند که به آن جریان نامی (Rated Current) گفته می‌شود. در لحظه راه‌اندازی، جریان موتور برای مدت کوتاهی به‌شدت افزایش می‌یابد و می‌تواند چند برابر جریان نامی باشد. این افزایش جریان به نوع موتور، توان، کلاس راندمان، روش راه‌اندازی و مشخصات شبکه برق بستگی دارد.
آگاهی دقیق از جریان نامی و جریان راه‌اندازی برای انتخاب صحیح کابل، کنتاکتور، کلید حفاظتی، رله اضافه‌بار، سافت‌استارتر و درایو فرکانس متغیر ضروری است. در این مقاله، جریان نامی موتورهای صنعتی در توان‌های مختلف، نسبت جریان راه‌اندازی، تفاوت روش‌های راه‌اندازی و نکات عملی برای شبکه برق ایران بررسی می‌شود.
مقدار جریانی است که موتور در شرایط کاری تعریف‌شده توسط سازنده و در بار نامی مصرف می‌کند. این مقدار روی پلاک موتور درج شده و به عوامل زیر وابسته است:
به همین دلیل دو موتور با توان یکسان ممکن است جریان نامی متفاوتی داشته باشند.
جریانی است که موتور در لحظه شروع به چرخش دریافت می‌کند. در این لحظه روتور هنوز به سرعت نامی نرسیده و لغزش نزدیک به ۱ است، بنابراین جریان می‌تواند ۶ تا ۸ برابر (و گاهی بیشتر) جریان نامی باشد.
جریان زیاد راه‌اندازی می‌تواند باعث:
جدول زیر بر اساس میانگین مقادیر کاتالوگی موتورهای IE3 سازندگان معتبر (Siemens، ABB، WEG و مشابه) تهیه شده است. مقادیر تقریبی هستند و برای برآورد اولیه کاربرد دارند.
| توان موتور (kW) | جریان نامی تقریبی در ۴۰۰ ولت (A) | نسبت جریان راه‌اندازی مستقیم به جریان نامی |
|---|---|---|
| ۰٫۲۵ | ۰٫۶۵ | ۴٫۲ تا ۴٫۸ برابر |
| ۰٫۳۷ | ۰٫۹۶ | ۴٫۸ تا ۵٫۸ برابر |
| ۰٫۵۵ | ۱٫۲۳ | ۵٫۹ تا ۶٫۷ برابر |
| ۰٫۷۵ | ۱٫۷۲ | ۶٫۱ تا ۷٫۱ برابر |
| ۱٫۱ | ۲٫۴۰ | ۶٫۹ تا ۸٫۰ برابر |
| ۱٫۵ | ۳٫۲۲ | ۷٫۲ تا ۷٫۶ برابر |
| ۲٫۲ | ۴٫۵۲ | ۷٫۴ تا ۷٫۹ برابر |
| ۳ | ۵٫۹۸ | ۷٫۳ تا ۷٫۸ برابر |
| ۴ | ۸٫۲۴ | ۷٫۰ تا ۷٫۶ برابر |
| ۵٫۵ | ۱۰٫۶ | ۶٫۶ تا ۸٫۳ برابر |
| ۷٫۵ | ۱۴٫۷ | ۶٫۷ تا ۸٫۳ برابر |
| ۱۱ | ۲۰٫۸ | ۶٫۸ تا ۷٫۶ برابر |
| ۱۵ | ۲۸٫۳ | ۷٫۲ تا ۸٫۵ برابر |
| ۱۸٫۵ | ۳۵٫۰ | ۷٫۲ تا ۷٫۴ برابر |
| ۲۲ | ۴۱٫۱ | ۶٫۸ تا ۸٫۳ برابر |
| ۳۰ | ۵۵٫۶ | ۷٫۳ تا ۷٫۵ برابر |
| ۳۷ | ۶۷٫۲ | ۶٫۴ تا ۷٫۷ برابر |
| ۴۵ | ۸۱٫۱ | ۶٫۴ تا ۸٫۰ برابر |
| ۵۵ | ۹۸٫۲ | ۶٫۸ تا ۷٫۵ برابر |
| ۷۵ | ۱۳۳ | ۶٫۴ تا ۷٫۵ برابر |
| ۹۰ | ۱۵۸ | ۷٫۰ تا ۷٫۲ برابر |
| ۱۱۰ | ۱۹۴ | ۶٫۸ تا ۷٫۴ برابر |
| ۱۳۲ | ۲۳۱ | ۶٫۷ تا ۷٫۵ برابر |
| ۱۶۰ | ۲۷۹ | ۶٫۹ تا ۷٫۷ برابر |
توان ۱۶۰ کیلووات نزدیک‌ترین توان استاندارد بالاتر از ۱۵۰ کیلووات است. همیشه مشخصات پلاک و کاتالوگ موتور انتخابی را ملاک نهایی قرار دهید.
فرمول ساده:
مثال:
موتور ۱۵ کیلووات با جریان نامی تقریبی ۲۸٫۳ آمپر و نسبت ۷٫۵:
این مقدار برآورد است. مقدار واقعی از داده‌های سازنده استخراج می‌شود. جریان لحظه‌ای (پیک) می‌تواند از مقدار مؤثر (RMS) بالاتر باشد.
| روش راه‌اندازی | جریان راه‌اندازی تقریبی | گشتاور راه‌اندازی تقریبی | مزایا | معایب | کاربرد مناسب |
|---|---|---|---|---|---|
| مستقیم (DOL) | ۶–۸ برابر | ۱۰۰٪ | ساده، ارزان، گشتاور بالا | جریان بالا، افت ولتاژ | موتورهای کوچک تا متوسط |
| ستاره–مثلث | حدود ۱/۳ جریان DOL | حدود ۱/۳ | کاهش جریان | گشتاور کم، نیاز به ۶ سرسیم | بارهای با گشتاور مقاوم پایین |
| سافت‌استارتر | قابل تنظیم (معمولاً ۲–۴ برابر) | قابل تنظیم | کنترل نرم، کاهش تنش | هزینه متوسط | اکثر کاربردهای صنعتی |
| درایو فرکانس متغیر (VFD) | تقریباً برابر جریان نامی | قابل کنترل کامل | کنترل سرعت و گشتاور عالی | هزینه بالاتر | فرآیندهای نیازمند کنترل سرعت |
در شبکه ۴۰۰ ولت ایران، موتورهایی که روی پلاک آن‌ها ۴۰۰Δ / ۶۹۰Y درج شده باشد، قابلیت راه‌اندازی ستاره–مثلث دارند. موتورهای ۲۳۰Δ / ۴۰۰Y روی شبکه ۴۰۰ ولت فقط به‌صورت ستاره کار می‌کنند و راه‌اندازی ستاره–مثلث معمولی برای آن‌ها ممکن نیست.
جریان نامی برای انتخاب تجهیزات در حالت کارکرد دائم و جریان راه‌اندازی برای طراحی مدار قدرت و بررسی افت ولتاژ حیاتی هستند. جدول ارائه‌شده بر اساس موتورهای چهارپل IE3 در شبکه استاندارد ۴۰۰ ولت و ۵۰ هرتز ایران تهیه شده و برای برآورد اولیه مناسب است.
همیشه برای طراحی نهایی:
با رعایت این نکات می‌توانید مدار راه‌اندازی ایمن، پایدار و اقتصادی طراحی کنید.