سیستم مدیریت ایمنی اتوبوس، BSMS
27 مرداد 1395

سیستم مدیریت ایمنی اتوبوس، BSMS

سیستم مدیریت ایمنی اتوبوس، BSMS

سوانح دلخراش اخیر ناوگان حمل و نقل عمومی که منجر به جان باختن تعداد چند ده تن از هم­‌میهنان عزیز شده موجب تالم خاطر آحاد هم میهنان عزیز شد و با وجود اینکه آثار ظاهری این داغ با گذشت چند روز از افکار عمومی و رسانه‌ها پاک می‌شود باید اذعان کرد متاسفانه آمار حوادث حمل و نقل جاده‌­ای در کشور در مقایسه با جهان بسیار بالاست (آمار ECMT بیانگر 5 برابر بودن تلفات جاده‌­ای کشور نسبت به ترکیه در سال 2005 است).

کشورهای پیشرفته برای تقویت انگیزه شرکت­های مشاور، طراح، مجریان و بهره­ برداران از زیر ساختها و ناوگان حمل و نقل ضوابطی را وضع نموده‌­اند که از جمله می­توان به مبانی محاسبات ارزش اقتصادی جان در کشورهای اروپای غربی (که متوسط چند کشور به 1500 هزار یورو بالغ می‌شود) برای قطارهای سریع­السیر و دستورالعمل مشابه سازمان آزادراه‌های فدرال آمریکا (FHWA) اشاره کرد که طی دو دهه گذشته بین 1 تا 3 میلیون دلار بر آورد شده است. حدود ده سال پیش نیز محاسباتی توسط مرکز تحقیقات راه­‌آهن انجام شد که به نظر می رسد این عدد در حال حاضر به یک میلیارد تومان افزایش یافته است.

در تحلیل سوانح اواخر دهه 70 مشخص شد با وجود مزیت نسبی راه­‌آهن در ایمنی، در بعضی موارد بدلیل داشتن مسیر انحصاری برخی حساسیت ها در لكوموتیورانان کاهش یافته و عادت به مسیرها در کنار سایر عوامل طبیعی می‌تواند غفلت لحظه­‌ای را در ایشان ایجاد و در عبور از قوسها یا ورود به ایستگاهها و ...منجر به کاهش راحتی یا ایمنی مسافرین گردد. مشابه این پدیده در اواسط قرن بیستم موجب شد سیستم هایی همچون توقف اتوماتیك قطار ATS، اعلام نزدیكی به ایستگاه، حفاظت اتوماتیك قطارATP، کنترل اتوماتیك قطارATC و ... طراحی، تولید و بكار گرفته شود.

با وجود مجهز بودن شبكه موجود ریلی به برخی از این سامانه­‌ها از گذشته دور، بدلیل قدمت، به تدریج این تجهیزات از مدار بهره‌­برداری خارج گشتند و همچنین نصب و استفاده از سیستمهای جدید نیز زمانبر و هزینه­‌آفرین بود، با استفاده از تجربیات جهانی و نتایج آزمایشات انجام شده با سیستم موقعیت یاب جهانی (GPS) و ترسیم گراف حرکت در مرکز تحقیقات در سال 1376 که بسیار موفقیت­‌آمیز بود زمینه مناسبی برای طراحی و ساخت سیستم کنترل اتوماتیک قطار از نوع غیر عامل برای اعلام و هشدار مكانی،  (PATC)فراهم گردید که نتیجه بسیار مثبتی داشت.

 

در سال 1380 نیز سیستم دیگری با استفاده از فناوری موقعیت­ یاب و شتاب­ سنج برای ارزیابی ریسک سوانح و کیفیت واگن و راحتی سیر مسافرین بر اساس شتاب‌های سه بعدی بر حسب مكان و زمان سفارش و تولید گردید که حتی کیفیت لكوموتیورانی را نیز معلوم می‌کند.

سیستم مذکور علاوه بر نمایش سرعت زمانی و مکانی، شتاب حرکت طولی و جانبی را که مبین کیفیت رانندگی لکوموتیوران میباشد را نمایش میداد و با تعیین شتاب عمودی قابلیت ارزیابی کیفیت خط نیز فراهم شد به نحوی که یکی از نقاط پرمخاطره که منجر به سانحه ای گردید شناسایی شد.

با توجه به هزینه سنگین اجتماعی حوادث جاده­ای که طبق برخی از محاسبات به 7 درصد درآمد ناخالص داخلی کشور بالغ میگردد و از سوی دیگر شباهت خطاهای رانندگان اتوبوس و قطار انجام مطالعاتی برای نصب و استفاده از سیستم مدیریت ایمنی ناوگان در اتوبوسهای بین شهری با قابلیت ثبت اطلاعات کیفیت رانندگی پیشنهاد می‌شود.

تاکید مقام معظم رهبری در ملاقات با فرماندهان نیروی انتظامی در اردیبهشت ماه سال جاری در خصوص بالا بودن تلفات تصادفات  جاده ای و ضرورت کاهش مستمر این آمار تکلیفی است نه تنها بر عهده عزیزان نیروی انتظامی بلکه بر عهده کلیه سازمانها و نهادهای مرتبط بویژه شرکتهای بیمه که با ضوابط جدید میتوانند ضوابطی را برای تخفیف بیمه مبتنی بر استفاده از سیستمهای مانیتورینگ برای تعاونی­های اتوبوسرانی وضع کنند.  


 

نگارنده : عباس قربانعلی بیک
مرجع : تین نیوز